Tiếng Việt
Trích dẫn ChatGPT và các công cụ AI
Trích công cụ AI như phần mềm, tác giả là tổ chức làm ra nó chứ không phải công cụ: APA 7 ghi OpenAI. (2026). ChatGPT (phiên bản) [Large language model]. URL. Nhưng định dạng mới là phần nhỏ. Phần lớn trường yêu cầu khai báo việc dùng AI bên cạnh việc trích dẫn, và trích dẫn đúng chuẩn mà không khai báo thì vẫn bị xử là gian lận học thuật.
Trả lời ngắn
Trích dẫn ChatGPT và các công cụ AI
Trích công cụ AI như phần mềm, tác giả là tổ chức làm ra nó chứ không phải công cụ: APA 7 ghi OpenAI. (2026). ChatGPT (phiên bản) [Large language model]. URL. Nhưng định dạng mới là phần nhỏ.
Phần lớn trường yêu cầu khai báo việc dùng AI bên cạnh việc trích dẫn, và trích dẫn đúng chuẩn mà không khai báo thì vẫn bị xử là gian lận học thuật.
Tác giả là OpenAI, không phải ChatGPT
Lỗi phổ biến nhất là đặt ChatGPT vào vị trí tác giả. Công cụ là tác phẩm, tổ chức mới là tác giả: Anthropic cho Claude, Google cho Gemini, Microsoft cho Copilot. Ghi rõ phiên bản hoặc ngày dùng, vì 'ChatGPT' năm 2026 có thể là vài mô hình khác nhau với hành vi khác hẳn.
Trích dẫn không có nghĩa là được phép
Đây là chỗ sinh viên vấp nhiều nhất. Các trường ở Anh, Úc, New Zealand, Canada và Mỹ đều dùng mô hình ba mức, và mức được đặt cho từng bài đánh giá chứ không phải cho cả môn: mức một cấm hoàn toàn, mức hai cho phép một số việc hỗ trợ nhất định nhưng phải khai báo, mức ba cho phép rộng hơn nhưng vẫn phải khai báo. Gần như không có mức nào cho phép dùng mà không khai. Đề bài không nói gì không có nghĩa là được phép — hỏi giảng viên bằng email và giữ lại thư trả lời.
Tuyệt đối không trích tài liệu do AI đưa ra
Mô hình ngôn ngữ tạo ra tài liệu tham khảo trông hoàn toàn đúng nhưng không tồn tại: tác giả hợp lý, tạp chí hợp lý, năm hợp lý, mở DOI ra lại là bài khác. Giảng viên kiểm ba mục thấy một mục bịa thì sẽ kiểm hết cả danh mục. Quy tắc là tuyệt đối: mọi mục trong danh mục tài liệu đều phải là thứ chính bạn đã mở ra đọc. Mô hình gợi ý nguồn nào thì coi đó là từ khoá tìm kiếm, vào cơ sở dữ liệu thư viện tìm bản ghi thật, rồi trích theo thông tin nhà xuất bản đưa.
Bản khai báo thường hỏi bốn điều
Trả lời cụ thể quan trọng hơn trả lời hay; khai báo mập mờ còn bị soi kỹ hơn khai báo thật thà.
- Dùng công cụ nào, phiên bản hoặc ngày nào
- Dùng để làm gì, nói cụ thể — 'tạo ba phương án cấu trúc cho mục 4', không phải 'hỗ trợ lập dàn ý'
- Xử lý kết quả ra sao: giữ, viết lại, bỏ, hay đã đối chiếu
- Kiểm chứng bằng cách nào — nêu tên nguồn bạn dùng để xác minh là câu có sức nặng nhất trong bản khai
Những cách dùng gần như luôn an toàn
Từ mức hai trở lên thường cho phép nhóm này, vì không có cái nào tạo ra nội dung bị chấm điểm.
- Nhờ giải thích một khái niệm rồi tự đi đọc tài liệu bắt buộc
- Nhờ ra câu hỏi luyện tập để tự kiểm tra
- Kiểm tra ngữ pháp câu mình viết, nhưng không để nó viết lại lập luận
- Gợi ý từ khoá tra cứu, còn việc tra thì tự làm
- Nhờ tóm tắt lại bản nháp của chính mình để xem cấu trúc có rõ không
Câu hỏi thường gặp
Chỉ dùng để sửa ngữ pháp có phải trích không?
Thường không cần trích, nhưng nhiều khi vẫn phải khai báo. Trích dẫn là ghi công cho nguồn nội dung, sửa ngữ pháp không tạo ra nội dung nào của bạn. Tuy vậy nhiều trường yêu cầu khai mọi mức độ dùng AI ở trang bìa. Khai thì không mất gì, không khai mới là vấn đề.
Turnitin có phát hiện được bài do AI viết không?
Turnitin có bán điểm phát hiện AI, nhưng các trường đánh giá rất khác nhau về độ tin cậy. Một số đại học lớn đã tắt tính năng này hoặc quy định nó không được dùng làm căn cứ duy nhất, vì tỷ lệ báo nhầm cao hơn hẳn với người viết bằng ngôn ngữ thứ hai. Đó là tín hiệu để người thật xem lại, không phải kết luận.
Trường tôi chưa có quy định về AI thì sao?
Thì các quy tắc mặc định vẫn áp dụng: bài nộp phải là của chính bạn và nguồn phải được ghi nhận. Trên thực tế nghĩa là khai báo, trích dẫn, giữ lại toàn bộ đoạn hội thoại, và hỏi giảng viên bằng văn bản. Không có quy định không đồng nghĩa với được phép.
Liên quan
Đọc tiếp
Tỷ lệ tương đồng Turnitin bao nhiêu là cao?
Turnitin đưa ra tỷ lệ tương đồng, không phải kết luận đạo văn. Không có ngưỡng an toàn chu…
Hỗ trợ bài tập
Hỗ trợ bài tập gồm ba việc: giải thích rõ đề bài và rubric, giúp bạn dựng cấu trúc lập luậ…